Интервјуа

Македонската дијаспора во Шведска е мост меѓу двете земји и народи

среда, 27 април 2022

Интервју со НЕ Мира Ивановска Крајачиќ, амбасадор на Република Северна Македонија во Кралството Шведска во кое зборува за соработката за зајакнување на демократските институции и комуникација на демократски вредности меѓу двете држави, за демократијата како еден од носечките столбови на развојот на шведското општество, за лидерска позиција на Шведска во борбата против климатските промени, заштитата на животната средина, диверзификацијата, како и за прославата на 30-годишниот јубилеј на престижната манифестација „Денови на македонската поезија“ во Шведска што минатата есен му беше посветена на чествувањето на 100-годишнината од раѓањето на Блаже Конески

 

 

МАРИЛИ: Ваша екселенција, веќе трета година сте претставник на нашата држава во Кралството Шведска. Каков е Вашиот впечаток за оваа скандинавска земја и кои се најзначајните активности што ги презедовте во овој период како амбасадор?

КРАЈАЧИЌ: Шведска е вистински скапоцен камен на Северот. Не само поради убавините со повеќе од 5.000 езера, архипелази, прекрасни густи стогодишни шуми, со северната светлина, луѓето што се отворени и пријатни - туку и по достигнувањата во демократијата, економијата, истражувањата, социјалната заштита. И на меѓународен план Шведска има високо и почитувано место во меѓународните односи со активната и принципиелната политика. Исклучително благородна дипломатска дестинација.

Што се однесува до билатералните односи, со задоволство можам да ги повторам констатациите на сите врвни македонски и шведски претставници дека се одлични. Политичкиот дијалог е мошне динамичен, во изминативе три години одржани се повеќе од 20 средби и заемни посети, проследени со експлицитна шведска поддршка на нашите стратегиски цели и евроинтеграциски процеси.

Само во последните три месеци беа реализирани посетата на претседателот Стево Пендаровски на Стокхолм, Малме, Гетеборг и учество на Самитот/Форумот за паметење на холокаустот и борбата против антисемитизмот. Потоа учество на министерот за надворешни работи Бујар Османи на Министерскиот совет на ОБСЕ, како и посета на Управната група за соработка во демократскиот развој од нашето Собрание на шведскиот парламент - Риксдагот. Партнерството на Собранието со Риксдагот за соработка во демократскиот развој воспоставено пред една и пол година е уникатно од овој вид. Република Северна Македонија е прва земја со која Шведска развива соработка за зајакнување на демократските институции и пренесување на демократските вредности. 

На мултилатерален план, исто така, имаме тесна соработка. Актуелна е размената на искуства околу претседавањето со ОБСЕ, а минатата година Шведска беше претседавач и домаќин на средби на високи претставници од 57 земји членки. Од први јануари годинава нашата земја влегува во „тројката“ претседавачи, така што шведското искуство е од големо значење во нашите подготовки за претседавањето со ОБСЕ следната година.

Во реализацијата на разновидни проекти и во унапредувањето на соработката би сакала да ја истакнам и значајната динамична и конструктивна комуникација со Амбасадата на Кралството Шведска во Скопје и амбасадорката Кристин Бенгстон.

Исклучително важен момент за нашата дијаспора во Шведска е фактот дека успеавме да го решиме деценискиот проблем со издавањето на патните исправи, односно од ноември 2021 година Амбасадата во Стокхолм е една меѓу неколкуте амбасади во светот каде што преку поставената мобилна станица за патни исправи, нашите граѓани во Шведска во најкраток рок се здобиваат со личен документ без притоа да бидат принудени да чекаат и половина година, како што беше случај претходно или да мора да патуваат во земјата.

 

МАРИЛИ: Колку нашата дијаспора ја одржува културната традиција преку многубројните македонски друштва низ поголемите градови во Шведска и дали и колку Амбасадата е вклучена во сето ова?

КРАЈАЧИЌ: Македонската дијаспора овде во Шведска е една од најорганизираните, а во исто време и најинтегрираните во општеството. Соработката на Амбасадата со дијаспората, генерално, е на многу високо ниво, а вклучително и на планот на културата, уметноста, традициите... Одлична илустрација е соработката со Македонскиот сојуз, чиј претседател е Гордана Крклинска, а секретар е Ивица Челиковиќ, како и со поетското друштво „Дениција“. Еден пример е заедничкото организирање на Деновите на македонската поезија во Шведска на кои изминатите две години Амбасадата имаше задоволство да биде домаќин и што, се надеваме, станува традиционално. Во 2020 година Амбасадата беше домаќин на прославата на 30-годишниот јубилеј на оваа престижна манифестација, а минатата есен Денот на македонската поезија во Шведска му беше посветен на чествувањето на 100-годишнината од раѓањето на нашиот великан Блаже Конески. Во октомври 2019 година бевме привилегирани да учествуваме и во организацијата на турнејата на „Танец“ во Шведска, во чест на 70-годишнината од постоењето на оваа реномирана национална институција. 

Нашата дијаспора е вистински мост меѓу двете земји и народи. Амбасадата соработува и со наши граѓани што во Шведска се ангажирани на промоцијата на македонската уметност и култура, како што е, на пример, уметницата и активист Лилјана Стоилковска, галеријата „Зест“ на нашата сограѓанка Тијана Солестад, која изложува дела на македонски автори. Исто така, д-р Лилјана Мараш која, заедно со Ротари клубот Дјуршхолм од Стокхолм, организира реализација на мали проекти во областа на науката, образованието и проекти од здравствената заштита во Македонија. Во оваа пригода мора да го споменам и неодамна починатиот, светски познат, македонскo-шведски пејач Л.Г.Петров кој, како член на шведската метал група „Ентомбед АД“, стана дел од новата стокхолмска варијанта на метал-рокот и во 2014 година беа избрани во Шведската музичка куќа на славните, заедно со Еверт Таубе, Корнелиус Вресвијк и AББA. 

Во контекст на синергијата со нашата дијаспора во сферата на духовното, би сакала да ја истакнам и одличната соработка со МПЦ „Св. Наум Охридски“ од Малме, прота-ставрофор Блажо Кожарски и МПЦО што се почитуван фактор и партнер на шведските општински и регионални, локални и верски авторитети и институции.